wyjazd w dniach 15-19 września 2026

Obserwować i Równoważyć

Fundacja Obserwatorium Zrównoważonego Rozwoju zakończyła projekt „Święte Wędrowanie – Ewidencja kapliczek, figur i krzyży przydrożnych w gminie Zabrodzie”. W ramach projektu udokumentowano 118 obiektów małej architektury sakralnej w 22 sołectwach gminy. Każdy z nich ma fotografie, współrzędne GPS i opis, a wszystkie można obejrzeć na interaktywnej mapie www.kapliczki.mazowsze.pl.
Inwentaryzatorzy przejechali gminę sołectwo po sołectwie, od Słopska i Młynarzy nad Bugiem po Basinów i Podgać. Najwięcej obiektów jest w Słopsku i Niegowie (po 10) oraz w Dębinkach i Kicinach (po 9). Do najstarszych należą mogiła powstańców styczniowych z 1863 r. w Niegowie, kapliczka w Słopsku z 1894 r. oraz kamienne obeliski z kutymi krzyżami z początku XX wieku. Tradycja wciąż jest żywa: w 2025 r. w Kicinach poświęcono pomnik bł. kard. Stefana Wyszyńskiego, a w Podgaci, w dawnej wsi Gać, głaz upamiętnia miejsce urodzenia ojca Prymasa.
Wśród ciekawostek jest karawaka w Zabrodziu, która kontynuuje tradycję krzyży morowych stawianych w tym miejscu od około 200 lat. Są też cztery kapliczki nadrzewne w Mostówce z rzeźbionymi figurami świętych oraz kapliczka w Zazdrości z cokołem wyłożonym mozaiką z butelkowego szkła.
Wraz z gminą Zabrodzie w bazie znalazły się wszystkie gminy powiatu wyszkowskiego, łącznie 803 obiekty. Opracowanie może posłużyć do edukacji regionalnej oraz do tworzenia szlaków turystycznych i rowerowych. Podsumowanie projektu, katalog obiektów i dwa krótkie filmy promocyjne są dostępne na stronie:
https://ozr.powiatwolominski.pl/zabrodzie_2026_ewidencja_podsumowanie/
Fundacja zachęca mieszkańców do dzielenia się historiami swoich kapliczek i krzyży.
Zadanie publiczne „Święte Wędrowanie – Ewidencja kapliczek, figur i krzyży przydrożnych w gminie Zabrodzie” zostało dofinansowane ze środków Powiatu Wyszkowskiego
Gmina Zabrodzie jest już w całości spisana! Przejechaliśmy ją sołectwo po sołectwie, od Słopska i Młynarzy nad Bugiem po Basinów i Podgać. Szukaliśmy krzyży, kapliczek, figur i miejsc pamięci przy drogach, na rozstajach, w ogrodzeniach posesji i na skrajach pól. Czy znaleźliśmy wszystkie? Zdecydowaną większość, choć pewnie gdzieś przy polnej drodze stoi jeszcze krzyż, który na nas czeka.
118 obiektów w 22 sołectwach. Tyle liczy ewidencja gminy Zabrodzie: 65 krzyży, 41 kapliczek, 5 figur oraz 7 pomników i miejsc pamięci. Najwięcej obiektów jest w Słopsku i Niegowie (po 10), w Dębinkach i Kicinach (po 9) oraz w Mostówce (8). Najczęściej spotykamy metalowe krzyże z drugiej połowy XX wieku, przystrojone wstążkami i kwiatami i odnawiane co roku na nabożeństwa majowe. Kapliczki to głównie murowane słupy z przeszkloną wnęką i figurą Matki Bożej, najczęściej Niepokalanej.
Ślady historii. Najstarsze obiekty pamiętają XIX wiek. W Niegowie zachowała się mogiła uczestników powstania styczniowego z 1863 roku. Upamiętnia ich także krzyż z 2018 roku wykonany z rozwidlonego pnia drzewa. W Młynarzach drewniany krzyż wskazuje miejsce dawnego cmentarza ewangelickiego. Kapliczkę słupową w Słopsku ufundowano w 1894 roku. Najliczniejszą grupę obiektów sprzed I wojny światowej tworzą kamienne obeliski z kutymi krzyżami: w Adelinie i Karolinowie (1902), w Zabrodziu (1903), w Obrębie (1906, z napisem „Boże zbaw lud Twój”) i w Basinowie (1917). Na kapliczce w Mościskach widnieje data wykuta w niezwykłym zapisie „19 XX/VI 11 r.”, czyli 20 czerwca 1911 roku.
Żywa tradycja. Mieszkańcy wciąż stawiają nowe krzyże i kapliczki. W 2025 roku w Kicinach poświęcono pomnik bł. kard. Stefana Wyszyńskiego, a w Niegowie stanął nowy krzyż drewniany. W Płatkowie krzyż musiał ustąpić z dotychczasowego miejsca, bo nowy właściciel terenu nie chciał go zachować. Krzyż przeniesiono w nowe miejsce, a jego ponowne poświęcenie zaplanowano na jesień 2026 roku. W Podgaci, w dawnej wsi Gać, gdzie w 1876 roku urodził się Stanisław Wyszyński, ojciec Prymasa, stoi głaz z tablicą.
Perełki, które warto zobaczyć:
– karawaka w Zabrodziu, czyli dwuramienny krzyż morowy kontynuujący tradycję drewnianych karawek stawianych w tym miejscu od około 200 lat;
– kapliczka w Zazdrości z cokołem wyłożonym mozaiką z butelkowego szkła;
– seria czterech kapliczek nadrzewnych w Mostówce z rzeźbionymi figurami Jezusa Frasobliwego, św. Huberta, św. Franciszka i św. Floriana;
– „Słodkie Serce Maryi” na kapliczce w Mościskach z 1911 roku, gdzie kamieniarz wykuł „SŁOTKE”;
– kapliczka w Dębinkach, w której rok budowy „1962” namalowano ręcznie na tylnej ściance wnęki, za figurą.
Cały powiat wyszkowski na mapie. Po zakończeniu inwentaryzacji gminy Zabrodzie w bazie www.kapliczki.mazowsze.pl znajdują się wszystkie gminy powiatu wyszkowskiego: Somianka, Brańszczyk, Rząśnik, Długosiodło, Wyszków i Zabrodzie. To łącznie 803 obiekty małej architektury sakralnej.
Zobacz pełną dokumentację. Fotografie, lokalizacje i opisy wszystkich obiektów znajdziesz na interaktywnej mapie: www.kapliczki.mazowsze.pl
Obejrzyj krótkie animacje promujące projekt:
Podziel się swoją historią! Czy znasz historię kapliczki w swojej wsi? Może to Twoja rodzina ufundowała przydrożny krzyż? Każda opowieść, czy to o cudownych zdarzeniach, losach wojennych, czy lokalnych zwyczajach, wzbogaci nasze wspólne dziedzictwo. Napisz do nas:
Zadanie publiczne „Święte Wędrowanie – Ewidencja kapliczek, figur i krzyży przydrożnych w gminie Zabrodzie” zostało dofinansowane ze środków Powiatu Wyszkowskiego

…………………………………………………………………………
Uczestnicy są ubezpieczeni. Przez cały dzień opiekę sprawuje kierownik wycieczki wraz z wolontariuszami, doświadczonymi we wspieraniu osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności.
piątek, 9 października 2026
poniedziałek, 12 października 2026
wtorek, 13 października 2026
środa, 14 października 2026
czwartek, 15 października 2026
poniedziałek, 19 października 2026
wtorek, 20 października 2026
Miejsca zbiórki i godziny wyjazdów podajemy w formularzu zgłoszeniowym.
Z projektu mogą skorzystać:
osoby z niepełnosprawnościami posiadające orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności.
Osobie niepełnosprawnej może towarzyszyć rodzic lub opiekun.
Warunkiem udziału jest zamieszkiwanie osoby z niepełnosprawnością na terenie województwa mazowieckiego.
Pierwszeństwo mają osoby, które nie uczestniczyły w wycieczkach „Jedziemy na wycieczkę” w latach 2024 i 2025.
Liczba miejsc jest ograniczona: Decyduje kolejność zgłoszeń. Po wyczerpaniu miejsc tworzymy listę rezerwową.
Wypełnij formularz zgłoszeniowy online lub skontaktuj się z Fundacją:
Fundacja Obserwatorium Zrównoważonego Rozwoju,
ul. Strzelców Kaniowskich 10A, 05-250 Radzymin
e-mail: ozr@powiatwolominski.pl, tel. 665 322 398